Boosheid heeft vrijwel nooit de betekenis die het in eerste instantie lijkt te hebben.

De vraag ‘wat wil deze boosheid in werkelijkheid vertellen?’ is een nuttige hulpvraag om desnoods duizend keer te herhalen tot de waarheid boven komt.

Daar zijn kracht en moed voor nodig. Dat valt te leren en het helpt als leiders en andere bekende figuren daarin het voorbeeld geven. Het is namelijk de enige manier om jullie individuele en collectieve verleden te verwerken. En om dingen ook overigens de juiste plek te geven. Zelfs een eerstejaars student apengeschiedenis weet dit. Mensen snappen er regelmatig en structureel helemaal niets van. Dat komt omdat ze zichzelf niet kennen. De meester kent – in elk geval – zichzelf. Jij bent de meester.